Yasaklı kelimeler listesi nasıl hazırlanır?

Yasaklı Kelime Kavramının Stratejik Temeli

Yasaklı kelimeler listesi, bir markanın asla kullanmayacağı ifadeleri sistematik biçimde belgeleyen ve bunların yerine önerilen alternatifleri sunan operasyonel bir araçtır. Bu liste, marka kişiliğini koruma mekanizmasının en somut katmanını oluşturur. Örneğin lüks segment bir otel zinciri "ucuz", "indirim" ve "fırsat" kelimelerini yasaklarken, bunların yerine "özel fiyatlandırma", "ayrıcalıklı koşullar" ve "seçkin teklifler" ifadelerini tercih edebilir.

Bu yaklaşımın teorik dayanağı, dilbilimci George Lakoff'un çerçeveleme kuramına uzanır. Kullandığımız kelimeler yalnızca bilgi aktarmaz, aynı zamanda algı çerçeveleri inşa eder. Bir sağlık markasının "hasta" yerine "danışan", bir eğitim platformunun "öğrenci" yerine "öğrenen" demesi, bilinçli bir çerçeveleme tercihidir. McKinsey'in 2023 müşteri deneyimi raporuna göre, tutarlı kelime seçimi marka algısında yüzde 28'lik pozitif fark yaratmaktadır.

Beş Temel Yasaklı Kelime Kategorisi

Etkili bir yasaklı kelimeler listesi beş kategoride yapılandırılmalıdır. Birinci kategori "marka kişiliğine aykırı ifadeler"dir; rahat bir marka için aşırı resmi deyimler, ciddi bir marka için argo kullanımlar bu gruba girer. İkinci kategori "rakip çağrışımlı terimler"dir; rakiplerin sloganlarına veya imza ifadelerine benzeyen kelimeler burada yer alır. Üçüncü kategori "hassas ve dışlayıcı dil"dir; cinsiyet, etnik köken veya yaş gibi konularda ayrımcı çağrışım taşıyan ifadeleri kapsar.

Dördüncü kategori "anlam belirsizliği yaratan jargon"dur; hedef kitlenin anlayamayacağı teknik terimler veya sektör içi kısaltmalar buraya dahildir. Beşinci kategori ise "aşınmış klişeler"dir; "lider firma", "kaliteli hizmet", "müşteri memnuniyeti odaklı" gibi hiçbir farklılaşma değeri taşımayan ifadeler bu grupta toplanır. Her kategori için en az on örnek ve bunların önerilen alternatifleri listelenmelidir.

Liste Oluşturma Sürecinin Pratik Adımları

Yasaklı kelimeler listesini oluşturmak için üç aşamalı bir süreç izlenmesi önerilir. Birinci aşamada mevcut içerik arşivinden kapsamlı bir kelime frekans analizi yapılır. Bu analiz, hangi kelimelerin sıklıkla kullanıldığını ve hangilerinin marka sesine uymadığını ortaya koyar. Python'un NLTK kütüphanesi veya daha pratik bir alternatif olarak Voyant Tools gibi ücretsiz metin analiz araçları bu amaçla kullanılabilir.

İkinci aşamada paydaş mülakatları gerçekleştirilir; kurucu ekip, müşteri hizmetleri temsilcileri ve sadık müşterilerle yapılan görüşmeler, markanın "asla söylemeyeceği" şeyleri ortaya çıkarır. Üçüncü aşamada rakip analizi yapılarak sektördeki ortak klişeler ve rakiplere ait imza ifadeler tespit edilir. Bu üç aşamanın çıktıları birleştirildiğinde, hem marka kişiliğine hem de rekabet stratejisine uyumlu kapsamlı bir liste elde edilir.

Alternatifleriyle Birlikte Sunulan Yaşayan Doküman

Yasaklı kelimeler listesinin en kritik özelliği, her yasaklı ifade için bir veya birden fazla alternatif sunmasıdır. Alternatifsiz bir yasak listesi içerik üreticilerini felç eder ve üretim hızını düşürür. "Bunu deme" yerine "bunu de" yaklaşımı benimsendiğinde liste bir engel değil, rehber haline gelir. Shopify'ın içerik ekibinin kullandığı "Polaris" adlı stil rehberi, her yasaklı terim için bağlama göre değişen üç alternatif sunarak bu prensibi mükemmel biçimde uygulamaktadır.

Liste, üç ayda bir gözden geçirilmesi gereken yaşayan bir doküman olmalıdır. Dil sürekli evrilir; dün kabul edilebilir olan bir ifade, toplumsal duyarlılık değişimleriyle uygunsuz hale gelebilir. Aynı şekilde yeni trendler, sektörel gelişmeler ve kitle beklentileri listeye eklemeler ve çıkarmalar gerektirir. Google Docs veya Notion gibi işbirlikçi platformlarda tutulan liste, ekip üyelerinin öneri ve geri bildirimlerine açık olmalıdır.

Listeyi Ekibe Benimsetme ve Otomasyon Entegrasyonu

Bir yasaklı kelimeler listesi hazırlamak ile onu ekibin günlük pratiğine yerleştirmek farklı süreçlerdir. Listeyi yalnızca dağıtmak yeterli değildir; interaktif atölyeler düzenleyerek ekip üyelerinin listeyi keşfetmesini ve arkasındaki mantığı anlamasını sağlamak gerekir. "Neden bu kelimeyi yasaklıyoruz?" sorusunun yanıtı içselleştirildiğinde, liste bir zorunluluk olmaktan çıkar ve bilinçli bir tercih haline gelir.

Otomasyon tarafında ise Grammarly Business veya Writer.com gibi araçlara yasaklı kelime listesini yükleyerek gerçek zamanlı uyarı sistemi kurmak mümkündür. İçerik üreticisi yasaklı bir kelime yazdığında araç anında uyarı verir ve alternatifler önerir. Bu sistemin verimliliği somut verilerle kanıtlanmıştır: Writer.com müşteri verilerine göre, otomasyon entegrasyonu sonrası yasaklı kelime kullanım oranı ilk üç ayda yüzde 67 azalmaktadır.